Monda Organizaĵo pri Sano

Article on other languages:

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire
Flago de MOS
Komunejo

Monda Organizaĵo pri Sano (ankaŭ Monda Organizo pri Sano aŭ MOS (konata plej ofte sub la angla nomo WHO (World Health Organization)) estas la branĉo de UNO kiu zorgas pri sano. Ĝi estis fondata la 7-an de aprilo 1948: tial okazas ĉiujare je tiu-ĉi tago Monda SanTago. Ĝia ĉefa sidloko troviĝas en Ĝenevo (Svislando).

La deveno de la MOS troviĝas en la militoj dum la fino de la 19-a jarcento (en Meksiko, en Krimeo). Post la Unua mondmilito, la epidemio de "hispana gripo" en la jaroj 1918–1919, kiu kaŭzis pli ol 20 milionoj da mortoj en la daŭro de ses monatoj, trudpelis la Ligon de Nacioj estigi sian sankomitaton, kiu estas embrio de la MOS. Laŭ sia konstitucio, la MOS celas kreskigi kiel eble plej alten la nivelon de la sanstato por ĉiuj popoloj. En la konstitucia dokumento, la sano estas definita kiel stato de kompleta bonfarto fizika, mensa kaj sociala kaj ĝi do ne konsistas nur el foresto de malsaneco aŭ malfirmeco.

Enhavo

Organizaĵo malcentrigita

  • La centra organizaĵo: La MOS estas estrata de siaj 192 membraj ŝtatoj, kuniĝantaj en la Monda Asembleo por la Sano. Tiu asembleo, kiu konsistas el delegitoj reprezentantaj la membrajn ŝtatojn, rolas ĉefe por aprobi la programon kaj la buĝeton de ĉiudujara administrado. Ĝi ankaŭ decidas pri la grandaj politikaj orientadoj de la MOS.

...

  • La regionaj organizoj: Ili celas pripensi la san-problemojn proprajn al iuj regionoj de la mondo. Ili situas:

La agadkampegoj de la MOS

  • Harmoniigo, kodigado: terminaro de ĉiuj malsanoj.
  • Sanitaraj aranĝadoj: antaŭrimedi por haltigi epidemion; fari sanitarajn disponojn kaze de internaciaj vojaĝoj (kiel vakcinadoj).
  • Asistado al la "Malpli Evoluitaj Landoj": vakcinado kontraŭ la grandaj kontaĝaj malsanoj; provizado per trinkebla akvo; eliminado de ruboj; protektado de la patrino kaj elradikigo de certaj malsanoj.
  • Esplorfako: la CIRC (Centre International de Recherche sur le Cancer) [Centro Internacia por esplorado pri la kancero] en Liono / Lyon (Francio); kaj programo lanĉita en 1987 kontraŭ la aidoso kun buĝeto propra po pli ol 120 milionoj eŭroj jare.

Post jaroj de lukto kontraŭ la variolo, la Monda Asembleo pri la Sano de la MOS deklaris tiun malsanon elradikigita, en majo 1980, laŭ rekomendo far komisiono eksperta en decembro 1979. La disvolviĝo de imunigaĵoj kontraŭ la malario kaj la skistosomozo alproksimiĝas al sukcesoj, kaj al la elradikigo de la poliomjelito en la proksimaj jaroj estas strebata.

Agadaj Tagoj

Multnombraj aliaj Mondaj Tagoj pri tiu aŭ alia sanitara temo ekestis intertempe :

Financado kaj ... anekdoto

La projektoj de la MOS povas esti parte financataj de diversaj partneroj :

  • Monda Alianco por Vakcinaĵoj kaj Imunigado (GAVI) estas 75%-e financita de la "Bill and Melinda Gates Foundation".
  • Monda Alianco por plibonigata nutrado (GAIN)

Jen anekdoto legebla en la libreto de Claude Piron (1992) "Communication linguistique, A la recherche d'une dimension mondiale" (Paris : SAT-Amikaro), sur paĝo 8 :

Iun tagon, la Monda Asembleo de la MOS atribuis 5 milionojn da dolaroj kiel tiujara krommono al siaj lingvaj servoj por tradukado aŭ interpretado. Dum la sama tago kaj dum la sama sesio, ili eksigis -- pro manko de mono! -- aron da konkretaj projektoj bone trastuditaj por plibonigi la sanstaton en Subsahara Afriko, kies realigado postulis nur 4,2 milionojn da dolaroj. (28-a MOS-Asembleo, dokumento A28/50 kaj Oficialaj Aktoj, n-ro 223, Ap. 5)

La Ĝeneralaj Direktoroj de la MOS

Nomo de la estro: Lando: Daŭro de la estrado:
Brock Chisholm Kanado 1948–1953
Marcolino Gomes Candau Brazilo 1953–1973
Halfdan T. Mahler Danio 1973–1988
Hiroshi Nakajima Japanio 1988–1998
Gro Harlem Brundtland Norvegio 1998–2003
Jong-Wook Lee Sud-Koreio 2003–2006

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj

 Oficiala retejo de la organizaĵo
 Konstitucio de MOS en la germana kun ligiloj al la franca kaj itala.
Elŝutita el "http://eo.wikipedia.org/wiki/Monda_Organiza%C4%B5o_pri_Sano"

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.