Japanio

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Japanio aŭ Japanujo (japanlingve : 日本 [nihon/nippon] laŭlitera signifo :　Origino de la Suno - antikva nomo : "Yamato (大和 [Jamato])") estas insulara lando situante oriente de la azia kontinento.

La landnomo 日本, origino de la suno, estis fiksita en Ĉinio el kies vidpunkto Japanio situas tie, kie originas ĉiutage la suno. En la kvina jarcento Japanio transprenis la ĉinan skribon kaj kun ĝi ankaŭ la skribon de la landnomo. Sed la elparolo de la landnomo estas laŭ japana maniero: 日= ni, 本 = hon.

La ĉina prononco de 日本 estas ĵi-pen. Eŭropanoj nomis ĝin Ĉipango, angloj diras ĵepen.


(Pli Detale)

377,835 km²

127,767,994

355/km2

Aliaj lingvoj

plejparte Ŝintoismo kaj Budhismo, 0.8%kristanismo

PNM
-tute(2006)
- po kapo

4,991 Gd ,(la 2-a tutmonde ,Baze devizkurzon)
4,222 Gd (la 3-a tutmonde ,Baze PPP)
po kapo:33.1 kd (2006, takso)

Ĉefministro Aso Taro

Eno (¥/円)

UTC +9

.jp

Japana Esperanto-Instituto

Enhavo

1 Geografio
- 1.1 Maroj
2 Datumoj
3 Regionoj
4 Municipoj
- 4.1 Prefektujoj
- 4.2 Urboj
5 Historio
6 Lingvoj
7 Religioj
8 Edukado
9 Vidu ankaŭ
10 Aliaj projektoj

Geografio

La japana insularo konsistas el kvar grandaj insuloj (Hokajdo, Honŝu, Ŝikoku kaj Kiuŝuo) laŭ vicordo de nordo al sudo kaj proksimume 3.600 malgrandaj. Sur areo de ĉirkaŭ 378 mil kvadrataj kilometroj vivas proksimume 127 milionoj da homoj. La japana insula ĉeno etendiĝas de nordo al sudo kaj prezentas formon de arko.

La plej norda ekstremo de la ĉefaj insuloj situas ĉe norda latitudo de ĉirkaŭ 45 gradoj, la plej suda punkto ĉe latitudo de 30 gradoj. Pli malgrandaj insuloj troviĝas eĉ pli sude.

Pro tio la klimato montras grandajn diferencojn : En la nordo regas modere malvarma klimato, en la sudo subtropika.

Proksimume 75 centonoj de japanio estas montaroj kaj montetaj areoj. Arbaroj kovras 67 centonojn de la tersurfaco. Japanio havas ĉirkaŭ 200 vulkanojn. Malfortaj tertremoj okazas tre ofte. De tempo al tempo fortaj tertremoj kaŭzas morton de multaj homoj kaj grandajn damaĝojn.

Maroj

Japanion ĉirkaŭas maroj; Pacifika oceano en la oriento kaj Japana maro en la okcidento, norde aldoniĝas Oĥocka maro kaj sude Orient-ĉina maro.

Datumoj

Landkodo : .JP
E-nomo: Japanio
Naciaj nomoj : 日本 [nihon/nippon] (japane), 大和[jamato] ("japane" en antikva epoko)

Areo: 374.744 km²
semotaŭga: 11%

Loĝantaro: 127,767,994 (oktobro 2005, takso), % urbana : 79% (2000)
homoj en kv. km: po 342.7 (2005)
homoj en kv. km da semotaŭga tero: po 3070,0 (2000)
kreskanta procento: -0,05% (2005, takso)
naskoj : po 8.4 por 1000 homoj en jaro (2005, takso)
mortoj : po 8.6 por 1000 homoj en jaro (2005, takso)
migrantoj : po +0,0 por 1000 homoj en jaro (2000, takso)
mortokvanto de beboj: po 3,91 mortoj por 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj por virino : 　(2005, takso) infanoj naskita po virino
meza vivlongeco : po 80,7 jaroj (po 77,51 por viroj, po 84,05 por virinoj) (2000, takso)

Etnoj : 99,4% japana, 0,6% aliaj (precipe korea)
Religio : 84% budhismo kaj ŝintoismo, 16% aliaj (0,7% kristanismo)
Lingvo :

la japana (efektive oficiala),
la korea (korea-japanoj uzas),
la ajnua (ajnuoj uzas/is),
la okinava (Rjukju-insularo)

alfabeta : 99%

Registaro : parlamenta demokratio en formo, rego de unu partio, la LDP (la Liberala Demokrata Partio), en praktiko. La LDP, kiu regis 1955-93 kaj 1994-nun (2007), reprezentas la intereson de la industriistoj, bankoj, vendejoj, bienistoj, kamparanoj kaj konstruantoj. Tial la kosto de la rizo estas alta kaj laborkondiĉoj estas malbonaj.
sendependeco : -660 (en japana mito)
organizoj: UNO (1956)
konstitucio: la 3-an de majo 1947
korupteco: 6,4 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)

Ekonomio : 711 Gd (1998)
por kapo : 5,62 kd (1998)
kreskanta procento : 2.2% (2006, takso)
inflacio : -0,8% (1999, takso)
senokupa : 4,7% (1999, takso)

Regionoj

Pli detalajn informojn legu en jena artikolo : Japanaj regionoj

Municipoj

Prefektujoj

	Prefektujoj de Japanio
Aiĉi \| Akita \| Aomori \| Ĉiba \| Ehime \| Fukui \| Fukuoka \| Fukuŝima \| Gifu \| Gunma \| Hiroŝima \| Hjogo \| Hokkajdo \| Ibaraki \| Iŝikaŭa \| Iŭate \| Jamagata \| Jamaguĉi \| Jamanaŝi \| Kagaŭa \| Kagoŝima \| Kanagaŭa \| Koĉi \| Kumamoto \| Kioto \| Mie \| Mijagi \| Mijazaki \| Nagano \| Nagasaki \| Nara \| Niigata \| Oita \| Okajama \| Okinavo \| Osaka \| Saga \| Saitama \| Ŝiga \| Ŝimane \| Ŝizuoka \| Toĉigi \| Tokio \| Tokuŝima \| Tottori \| Tojama \| Ŭakajama

Urboj

(ordo alfabeta)

Fukuoka
Hakodate
Hiroŝimo (Hiroshima), atombombita je la 6-a de aŭgusto 1945
Jokohamo (Yokohama)
Kioto (Kyôto), konata turisma urbo
Kobe
Koĉi
Naha
Nara, konata turisma urbo
Nagano, dum 1998 18-aj vintraj Olimpikoj
Nagasako (Nagasaki), atombombita je la 9-a de aŭgusto 1945
Nagojo (Nagoya)
Niigata
Osako (Ôsaka)
Sapporo, dum 1972 11-aj vintraj Olimpikoj
Sendai
Tokio (Tôkyô), ĉefurbo, plej granda urbo en Japanio, dum 1964 18-aj someraj Olimpikoj

Historio

Pli detalajn informojn legu en jena artikolo : Historio de Japanio

Lingvoj

En Japanio, oni parolas en japana lingvo. Oni rajtas paroli ĉe Dieto de Japanio ankaŭ en Aina lingvo kaj Okinava lingvo. Japana lingvo estas konsiderata oficiala lingvo ne laŭ juro sed laŭ kutimo. La juro pri juĝejoj difinas ke en juĝejoj oni parolas en Japana lingvo.

Religioj

Pli detalajn informojn legu en jena artikolo : Religio en Japanio

La tradiciaj religioj de Japanio estas budhismo, ŝintoismo kaj konfuceismo, ankaŭ se estas dubinde ĉu la lasta el tiuj laŭ okcidentaj normoj estas efektiva religio aŭ simple filozofio. Budhismo kaj konfuceismo estis alportitaj el Ĉinio, dum ŝintoismo estas la nura religo kiu naskiĝis en Japanio mem. En la periodo Meiĵi kiu daŭris ĝis la dua mond-milito ŝintoismo estis konsiderata la ŝtata religio kaj fariĝis simbolo de forta naciismo. Kristanismo estis alportita de misiistoj en la dek-kvina jarcento, kaj tuj populariĝis, sed la japana registaro malpermesis ĝin ĉirkaŭ cent jaroj poste. Ĝi estis reenkondukita en la dek-oka jarcento, kaj nuntempe ĉirkaŭ 1.4 milionoj da japanoj konsideras sin mem kristanoj.

Ĝenerale, japanoj emas al sinkretismo, alivorte ili miksas malsamajn religiojn anstataŭ kredi je unu sola, kiel kutime faras okcidentanoj. Estas tute normale, ekzemple, ke la sama homo geedziĝu laŭ la kristana maniero, kaj estu entombigita laŭ la budhisma maniero.

Ĝenerale, oni povas afirmi ke religio estas nuntempe multe malpli grava en Japanujo ol en multaj aliaj partoj de la mondo.